દેશના લશ્કરી કમાન્ડમાં નોંધપાત્ર ફેરબદલ થયો છે. કેન્દ્ર સરકારે લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠ, વર્તમાન વાઇસ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફને ભારતના આગામી ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ (COAS) તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. તેઓ 30 જૂન, 2026 ના રોજ બપોરે દેશના સર્વોચ્ચ લશ્કરી પદનું કમાન સંભાળશે. તે જ દિવસે, વર્તમાન આર્મી ચીફ, જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદી, એક પ્રતિષ્ઠિત કારકિર્દી પછી નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે. આ વ્યૂહાત્મક નિમણૂક ભારતીય સેનામાં નેતૃત્વ પરિવર્તન અને તકનીકી આધુનિકીકરણના એક નવા અને શક્તિશાળી યુગની શરૂઆત દર્શાવે છે. ચાલો જાણીએ કે લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠ કોણ છે.
ચાર દાયકાની નિષ્કલંક લશ્કરી કારકિર્દી અને એક ભવ્ય ઇતિહાસ
લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠની લશ્કરી કારકિર્દી ભવ્ય અને સિદ્ધિઓથી ભરેલી રહી છે. તેઓ રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ એકેડેમી (NDA), ખડકવાસલાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી છે. રાષ્ટ્રની સેવા પ્રત્યેનું તેમનું સમર્પણ ડિસેમ્બર 1986 માં શરૂ થયું, જ્યારે તેમને આર્મીની પ્રતિષ્ઠિત આર્મ્ડ કોર્પ્સ, એક આર્મ્ડ રેજિમેન્ટમાં કમિશન આપવામાં આવ્યું.
લગભગ ચાર દાયકાની તેમની લાંબી અને શાનદાર કારકિર્દીમાં, તેમણે દરેક મોરચે પોતાની કુશળતા સાબિત કરી છે. તેમની પાસે લશ્કરી કામગીરી, વ્યૂહાત્મક આયોજન, ક્ષમતા વિકાસ અને સંસ્થાકીય ક્ષેત્રોમાં વ્યાપક અનુભવ છે. તેમણે હંમેશા ભારતીય સેનાની ફાયરપાવર અને લડાઇ અસરકારકતા વધારવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.
રણથી કાશ્મીર સુધીનું નેતૃત્વ
જનરલ ઓફિસરે તેમની કારકિર્દી દરમિયાન દરેક સ્તરે આર્મી યુનિટ્સનું કુશળતાપૂર્વક નેતૃત્વ કર્યું છે. તેમની કમાન્ડ નિમણૂકોમાં અત્યંત પડકારજનક અને વૈવિધ્યસભર ભૌગોલિક ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
રણ વિસ્તાર: તેમણે દેશની પશ્ચિમ સરહદ પર રણ પ્રદેશમાં એક આર્મર્ડ રેજિમેન્ટનું નેતૃત્વ કર્યું અને આર્મર્ડ યુદ્ધ કૌશલ્યનું પ્રદર્શન કર્યું.
વેસ્ટર્ન થિયેટર: તેમણે ત્યારબાદ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ વેસ્ટર્ન થિયેટરમાં સમગ્ર આર્મર્ડ બ્રિગેડનું નેતૃત્વ કર્યું.
જમ્મુ અને કાશ્મીર: તેમણે સુરક્ષા-સંવેદનશીલ જમ્મુ અને કાશ્મીર ક્ષેત્રમાં કાઉન્ટર-ઇન્સર્જન્સી ફોર્સ (COF) ના કમાન્ડર તરીકે સેવા આપી અને ત્યાં શાંતિ અને વ્યવસ્થા જાળવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી.
સુદર્શન ચક્ર કોર્પ્સ: લેફ્ટનન્ટ જનરલના પદ પર બઢતી મળ્યા પછી, તેમણે સુદર્શન ચક્ર કોર્પ્સનું નેતૃત્વ કર્યું. તે ભારતીય સેનાના સૌથી અગ્રણી અને આક્રમક સ્ટ્રાઈક ફોર્મેશનમાંનું એક છે, જે તેના ઊંડાણપૂર્વકના હુમલાઓ માટે જાણીતું છે.
દિલ્હી ક્ષેત્ર: ત્યારબાદ તેમણે દિલ્હી ક્ષેત્રના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ (GOC) તરીકે સેવા આપી. આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે મુખ્ય રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય લશ્કરી ઘટનાઓ અને પ્રતિષ્ઠિત જવાબદારીઓ સંભાળી.
બે ઓપરેશનલ કમાન્ડ સંભાળવાનો એક દુર્લભ અને ઐતિહાસિક રેકોર્ડ
આર્મી કમાન્ડરના પદ પર બઢતી મળ્યા પછી, લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠે એક અનોખો અને દુર્લભ લશ્કરી રેકોર્ડ હાંસલ કર્યો. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, તેમણે ભારતીય સેનાના બે સૌથી મહત્વપૂર્ણ કમાન્ડ: સાઉથ વેસ્ટર્ન કમાન્ડ અને સધર્ન કમાન્ડનું નેતૃત્વ કર્યું. અઢી વર્ષથી વધુ સમય સુધી બે અલગ અલગ ઓપરેશનલ આર્મી કમાન્ડનું વ્યૂહાત્મક રીતે નેતૃત્વ કરવું એ લશ્કરી ઇતિહાસમાં એક મોટી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે વિશાળ અને વૈવિધ્યસભર થિયેટરોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને વ્યૂહાત્મક આયોજનનું સીધું નિરીક્ષણ કર્યું.
ધીરજ સેઠ આધુનિક યુદ્ધમાં નિષ્ણાત છે.
લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠને માત્ર ફ્રન્ટ લાઇન પર જ નહીં પરંતુ સેનાની વહીવટી અને ભવિષ્યની જરૂરિયાતોના નિષ્ણાત માનવામાં આવે છે. તેમણે સેનાના મુખ્ય મથકમાં વ્યૂહાત્મક આયોજન અને ક્ષમતા વિકાસ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં ઉચ્ચ હોદ્દાઓ સંભાળ્યા છે. તેમણે સેનાના ભાવિ આધુનિકીકરણ રોડમેપને આકાર આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. વધુમાં, તેમણે સેનાના લાંબા ગાળાના બળ સંગઠન પહેલને આકાર આપ્યો. ભવિષ્યના યુદ્ધક્ષેત્રના પડકારોનો સામનો કરવા માટે તેઓ પરંપરાગત યુદ્ધ કૌશલ્યોને ડ્રોન, એઆઈ અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ જેવી ઉભરતી તકનીકો સાથે સંકલિત કરવામાં પારંગત છે.
એક કુશળ લશ્કરી વ્યૂહરચનાકાર, તેમણે લશ્કરી શિક્ષણમાં સતત ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું છે. તેમણે હાજરી આપેલા દરેક ઉચ્ચ-સ્તરીય અભ્યાસક્રમમાં ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું છે. તેઓ દેશના પ્રતિષ્ઠિત હાયર કમાન્ડ કોર્સ અને નેશનલ ડિફેન્સ કોલેજ (NDC) ના સ્નાતક છે.
તેમણે ફ્રાન્સના પેરિસમાં યોજાયેલા અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત કમાન્ડ અને સ્ટાફ કોર્સમાં પણ હાજરી આપી હતી. આ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના શિક્ષણે તેમને સમકાલીન લશ્કરી બાબતો અને વૈશ્વિક સુરક્ષા પરિદૃશ્યની મજબૂત અને વ્યાપક સમજ આપી છે.
તેમના પિતાએ ત્રણ રાજ્યોના રાજ્યપાલ તરીકે સેવા આપી હતી.
લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠ એક લશ્કરી પરિવારમાંથી આવે છે જેનો ભારતીય સેનામાં દાયકાઓ સુધીનો મજબૂત વારસો છે. તેમના પિતા, કૃષ્ણ મોહન સેઠ, ભારતીય સેનામાં એક વરિષ્ઠ અધિકારી હતા. તેઓ 1997 માં આર્મીના એડજ્યુટન્ટ જનરલ તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા.
તેમની લશ્કરી કારકિર્દી દરમિયાન, તેમણે XXI સ્ટ્રાઈક કોર્પ્સ અને III કોર્પ્સ જેવા મહત્વપૂર્ણ લશ્કરી બંધારણોનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. સેનામાંથી નિવૃત્તિ લીધા પછી, તેમને ત્રિપુરા, છત્તીસગઢ અને મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકે પણ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
ધીરજ સેઠના પરિવારની લશ્કરી પરંપરા ફક્ત તેમના પિતા સુધી મર્યાદિત નથી. તેમના ભાઈ, રવનેશ સેઠ, ભારતીય નૌકાદળમાં રીઅર એડમિરલના હોદ્દા સુધી પહોંચ્યા. આમ, પરિવારના બંને પુત્રો આર્મી અને નેવીમાં ઉચ્ચ-સ્તરના હોદ્દા પર પહોંચ્યા હતા.
લશ્કરી વાતાવરણમાં ઉછરેલા, ધીરજ સેઠે તેમના પિતાના પગલે ચાલ્યા, રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ એકેડેમી (NDA) અને ભારતીય લશ્કરી એકેડેમી (IMA) માં તાલીમ મેળવી અને 1986 માં આર્મીના આર્મર્ડ કોર્પ્સમાં કમિશન મેળવ્યું હતું.
About The Author
