વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર હાલમાં ખૂબ જ નાજુક તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં મોટા પાયે ફુગાવો અને વ્યાજ દરમાં વધારાની આશંકા છે.
દરમિયાન, વિશ્વ વિખ્યાત સંશોધન કંપની વુડ મેકેન્ઝીના એક નવા અહેવાલે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ચેતવણી આપી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, જો વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, લાંબા સમય સુધી બંધ રહેશે, તો સૌથી ખરાબ પરિસ્થિતિમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $200 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ શા માટે આટલું મહત્વપૂર્ણ છે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં સૌથી મોટો અવરોધ છે. વર્તમાન કટોકટીએ આ માર્ગ દ્વારા પુરવઠાને ગંભીર અસર કરી છે. ગલ્ફ દેશોનું ક્રૂડ ઓઈલ અને કન્ડેન્સેટનું ઉત્પાદન દરરોજ 11 મિલિયન બેરલથી વધુ બંધ કરવામાં આવ્યું છે.
વાર્ષિક 80 મિલિયન ટનથી વધુ LNG પુરવઠાને અસર થઈ છે, જે વિશ્વના કુલ LNG પુરવઠાના આશરે 20 ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
વુડ મેકેન્ઝીના અર્થશાસ્ત્રના વડા પીટર માર્ટિન સમજાવે છે કે, “હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં સૌથી સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ ધમની છે.
તેના લાંબા સમય સુધી બંધ રહેવાથી માત્ર ઉર્જા સંકટ જ નહીં પરંતુ ઘણી મોટી આર્થિક આપત્તિ પણ થશે. આ વિક્ષેપ જેટલો લાંબો સમય ચાલુ રહેશે, વૈશ્વિક આર્થિક વિકાસ અને વેપારને તેટલું જ ગંભીર નુકસાન થશે.”
કટોકટીના ત્રણ સંભવિત રસ્તાઓ
વુડ મેકેન્ઝીનો અહેવાલ ત્રણ અલગ અલગ પરિસ્થિતિઓ દ્વારા આ કટોકટીના ઉકેલ માટે સમયમર્યાદાના આધારે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને તેલના ભાવ પર થતી અસરનું વર્ણન કરે છે.
જો લડતા દેશો સમજદારીપૂર્વક કાર્ય કરે અને જૂન 2026 સુધીમાં કરાર પર પહોંચે, તો વિશ્વને તાત્કાલિક રાહત મળશે. 2026ના અંત સુધીમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ લગભગ $80 થઈ જશે અને 2027 સુધીમાં વધુ ઘટીને $૬૫ પ્રતિ બેરલ થઈ શકે છે.
‘ઉનાળા સમાધાન’ – એક મધ્યમ દૃશ્ય. આ પરિસ્થિતિમાં, વાટાઘાટો ઉનાળાના અંત સુધી લંબાશે, અને ત્યાં સુધી દરિયાઈ માર્ગ મોટાભાગે બંધ રહેશે. અસર: 2026 ના ત્રીજા ક્વાર્ટર (Q3) સુધી ગંભીર તેલ અને LNG ની અછત ચાલુ રહેશે. આનાથી 2026 ના બીજા ભાગમાં (H2) હળવી વૈશ્વિક મંદીનું જોખમ રહેશે.
‘વિસ્તૃત વિક્ષેપ’ – સૌથી ખતરનાક પરિસ્થિતિ
શું થશે: જો 2026 ના અંત સુધી દરિયાઈ માર્ગ બંધ રહેશે અને બંને પક્ષો વચ્ચે તણાવ વધતો રહેશે.
અસર: 2026 ના બીજા ભાગમાં વૈશ્વિક તેલની માંગમાં દરરોજ 6 મિલિયન બેરલનો ઘટાડો થશે, પરંતુ આ અછત કિંમતોને પ્રતિ બેરલ $200 ના ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે ધકેલી શકે છે. આનાથી 2026 માં વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં 0.4% સુધીનો નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે.
About The Author
