સરકારે ઔદ્યોગિક, વાણિજ્યિક અને સંસ્થાકીય ગ્રાહકોને પેટ્રોલ પંપ પરથી સીધા પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદવા પર અસ્થાયી રૂપે પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. હવે તેમને તેમની ઇંધણ જરૂરિયાતો માટે જથ્થાબંધ ઇંધણ આઉટલેટ્સમાંથી ઇંધણ ખરીદવું પડશે. સરકારી આદેશ અનુસાર આ વ્યવસ્થા મહત્તમ 90 દિવસ સુધી અમલમાં રહેશે. સામાન્ય લોકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે, કેટલાક વિસ્તારોમાં, ખાસ કરીને ડીઝલની માંગમાં અચાનક વધારો થવાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
પેટ્રોલ પંપ અને જથ્થાબંધ બજારના ભાવમાં તફાવત
ડીઝલના ભાવમાં નોંધપાત્ર તફાવતને કારણે, ઘણી કંપનીઓ અને મોટા ગ્રાહકોએ જથ્થાબંધ આઉટલેટ્સને બદલે સીધા પેટ્રોલ પંપ પરથી ઇંધણ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું હતું. ઉદાહરણ તરીકે, દિલ્હીમાં ડીઝલ પેટ્રોલ પંપ પર લગભગ ₹95.20 પ્રતિ લિટરમાં ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે જથ્થાબંધ ગ્રાહકો માટે, તેની કિંમત ₹134.50 પ્રતિ લિટર છે.
સરકાર અને તેલ કંપનીઓએ પેટ્રોલ પંપ પર ભાવ પ્રમાણમાં ઓછા રાખ્યા છે જેથી જનતાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેલના ભાવમાં વધારો ન થાય. દરમિયાન, ટેલિકોમ ટાવર, ફેક્ટરીઓ અને વીજ ઉત્પાદન જેવા હેતુઓ માટે ડીઝલનો ઉપયોગ કરતા મોટા ગ્રાહકો પાસેથી બજાર દરના આધારે વસૂલવામાં આવે છે, જેના કારણે બંને દરો વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત સર્જાયો છે.
સરકારી તેલ કંપનીઓના વેચાણમાં વધારો
સમાચાર એજન્સી ભાષા અનુસાર, ડીઝલ અને પેટ્રોલના ભાવ વચ્ચેના વધતા અંતરને કારણે ઘણી મોટી કંપનીઓ જથ્થાબંધ કેન્દ્રોને બદલે સરકારી પેટ્રોલ પંપ પરથી બળતણ ખરીદવા લાગી છે. આ અસર વેચાણના આંકડામાં પણ પ્રતિબિંબિત થઈ હતી. મે મહિનામાં, સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓ ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) માં પેટ્રોલના વેચાણમાં 4.8% અને ડીઝલના વેચાણમાં 6.4%નો વધારો જોવા મળ્યો.
આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે 11 જૂને એક નવો આદેશ જારી કર્યો હતો. આ આદેશ હેઠળ, મોટી માત્રામાં બળતણ ખરીદનારા ગ્રાહકોને આગામી 90 દિવસ સુધી પેટ્રોલ પંપ પરથી પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં અને તેમને ફક્ત જથ્થાબંધ કેન્દ્રો પરથી જ બળતણ ખરીદવાની જરૂર રહેશે.
આ પગલું આંતરરાષ્ટ્રીય પુરવઠા શૃંખલામાં પડકારોને કારણે લેવામાં આવ્યું છે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પુરવઠા શૃંખલામાં પડકારોને કારણે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક વિસ્તારોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની માંગ અચાનક વધી ગઈ હતી કારણ કે ઘણી કંપનીઓ જથ્થાબંધ બજારને બાયપાસ કરીને ભાવ તફાવતનો લાભ લેવા માટે સીધા પેટ્રોલ પંપ પરથી ઇંધણ ખરીદી રહી હતી.
નવા નિયમો અનુસાર, સંસ્થાકીય અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને હવે પેટ્રોલ પંપ પરથી ઇંધણ ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં અને તેમણે તેમના ગ્રાહક પંપમાંથી પુરવઠો મેળવવો પડશે. આદેશમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે રિટેલ આઉટલેટ્સમાંથી ડીઝલનું વેચાણ વાહન ટાંકી અથવા PESO-મંજૂર કન્ટેનર સુધી મર્યાદિત રહેશે, અને વાહન અથવા ગ્રાહક દીઠ દિવસ દીઠ મર્યાદા 200 લિટર હશે. આ ડીઝલ ફરીથી વેચી શકાશે નહીં.
આ પ્રતિબંધો શરૂઆતમાં 90 દિવસ માટે અસરકારક રહેશે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે રિટેલ પંપ પરથી જથ્થાબંધ ખરીદી પુરવઠાનો દુરુપયોગ કરી શકે છે, જે સ્થાનિક અછત અને આવશ્યક સેવાઓમાં વિક્ષેપ તરફ દોરી શકે છે. જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને અન્ય અધિકૃત ડીલરોને આ આદેશનો અમલ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે, જ્યારે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સંગ્રહખોરી, કાળાબજાર અને ગેરકાયદેસર પુરવઠા સામે કાર્યવાહી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ પ્રતિબંધો શરૂઆતમાં 90 દિવસ માટે અમલમાં રહેશે અને નવા આદેશ દ્વારા તેને લંબાવી શકાય છે.
સરકારે આ પગલું શા માટે ભર્યું?
સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ પગલું પેટ્રોલ અને ડીઝલની “સમાન ઉપલબ્ધતા” સુનિશ્ચિત કરવા, સંગ્રહખોરી અટકાવવા અને દેશભરમાં અવિરત પુરવઠો જાળવવા માટે લેવામાં આવ્યું હતું. આદેશમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે સરકાર કોઈપણ ગ્રાહક અથવા શ્રેણીને ખાસ આદેશ દ્વારા મુક્તિ આપી શકે છે, અને કોઈપણ ઉલ્લંઘન પર આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
About The Author
