મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સાયબર વિભાગે ગેરકાયદેસર બાઇક ટેક્સી કામગીરી સામે મોટું પગલું ભરતા એપલ અને ગુગલને નોટિસ ફટકારી છે. વિભાગે બંને કંપનીઓને એપ સ્ટોર્સમાંથી રાઇડ-હેઇલિંગ એપ્સ ઉબેર, ઓલા અને રેપિડો દૂર કરવા જણાવ્યું છે. આ એગ્રીગેટર-આધારિત ટુ-વ્હીલર ટેક્સી સેવાઓ પર રાજ્ય સરકારના કડક પગલાંને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.
મહારાષ્ટ્ર સાયબર ઓફિસના અધિક પોલીસ મહાનિર્દેશક દ્વારા 15 મેના રોજ જારી કરાયેલી નોટિસમાં ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટ, 2000 ની કલમ 79(3)(b) નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. નોટિસમાં કંપનીઓને એપલ એપ સ્ટોર અને ગુગલ પ્લે સ્ટોરમાંથી આ એપ્સને દૂર કરવા અને ઍક્સેસ અક્ષમ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
આ કાર્યવાહી મહારાષ્ટ્ર પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઇક દ્વારા 12 મેના રોજ સાયબર વિભાગને મોકલવામાં આવેલા પત્રને અનુસરે છે, જેમાં રાજ્યમાં કાર્યરત બાઇક ટેક્સી પ્લેટફોર્મ્સ સામે હસ્તક્ષેપ કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
એપલ અને ગુગલને મોકલવામાં આવેલી નોટિસમાં, મહારાષ્ટ્ર સાયબર વિભાગે જણાવ્યું હતું કે આ એપ્લિકેશનો દ્વારા સંચાલિત બાઇક ટેક્સી સેવાઓ “ગેરકાયદેસર છે અને હાલના કાનૂની અને નિયમનકારી માળખાનું ઉલ્લંઘન કરે છે.”
નોટિસમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે આ પ્લેટફોર્મ માન્ય પરવાનગીઓ, સરકારી મંજૂરીઓ મેળવ્યા વિના અને પરિવહન વિભાગ દ્વારા નિર્ધારિત નિયમો અને નિયમો અને મોટર વાહન કાયદાની જોગવાઈઓનું પાલન કર્યા વિના મુસાફરોની પરિવહન સેવાઓ ચલાવી રહ્યા છે.
નોટિસમાં મુસાફરોની સલામતી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ડ્રાઇવર વેટિંગ, વીમા કવરેજ, મહિલા સુરક્ષા પગલાં અને કટોકટી સહાય પ્રણાલીઓ અત્યંત નબળી અને અપૂરતી છે.
નોટિસમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે તાજેતરમાં એક ગંભીર ઘટના બની છે જેમાં આ એપ્લિકેશનોમાંથી એક દ્વારા સંચાલિત બાઇક ટેક્સી સેવાને કારણે એક મહિલાનું દુઃખદ મૃત્યુ થયું હતું. આ સંદર્ભમાં ફોજદારી કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે મહારાષ્ટ્રમાં આવા અનેક કેસ નોંધાયા છે.
આ નોટિસોમાં એપલ અને ગુગલને ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે ભારતીય કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના નિર્દેશોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળતા આઇટી એક્ટ અને મધ્યસ્થી જવાબદારી નિયમોની જોગવાઈઓ હેઠળ કાનૂની કાર્યવાહીમાં પરિણમી શકે છે.
ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ સાથે વાત કરતા, પરિવહન મંત્રી સરનાઇકે પુષ્ટિ આપી હતી કે રાજ્ય સરકારે સાયબર વિભાગ દ્વારા પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. મંત્રીએ કહ્યું, “અમે મહારાષ્ટ્ર સાયબર વિભાગ દ્વારા આ એપ્લિકેશનો અંગે ગુગલ અને એપલને પત્રો મોકલ્યા છે.” “મહારાષ્ટ્રમાં બાઇક ટેક્સીઓ ગેરકાયદેસર રીતે કાર્યરત છે અને તેમની સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.”
આ ઘટનાક્રમ મહારાષ્ટ્ર સરકાર અને એપ-આધારિત બાઇક ટેક્સી એગ્રીગેટર્સ વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદમાં એક મોટો વળાંક દર્શાવે છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી, રાજ્ય પરિવહન વિભાગ સતત એવું કહેતું રહ્યું છે કે હાલના નિયમનકારી માળખા હેઠળ મહારાષ્ટ્રમાં બાઇક ટેક્સી સેવાઓ કાયદેસર નથી.
રાજ્યમાં એપ-આધારિત પરિવહન પ્લેટફોર્મ પર વધતા રાજકીય દબાણ વચ્ચે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં, પરિવહન વિભાગે ખાનગી બસ એગ્રીગેટર્સ અને અનધિકૃત પરિવહન એપ્લિકેશનો સામે ગેરકાયદેસર ભાડા પ્રથાઓ માટે કાર્યવાહીની જાહેરાત કરી હતી.
જ્યારે આ પ્લેટફોર્મ્સની કેબ, ઓટો અને ફૂડ ડિલિવરી સેવાઓ પહેલાની જેમ ચાલુ રહેશે, ત્યારે નોટિસ ખાસ કરીને એપ્સ દ્વારા સંચાલિત બાઇક ટેક્સી સેવાઓને લક્ષ્ય બનાવે છે.
દિવસની શરૂઆતમાં, પ્રતાપ સરનાઇકે ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે ગેરકાયદેસર બાઇક ટેક્સી એગ્રીગેટર્સ પર રાજ્યનો કડક કાર્યવાહી મુસાફરોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક પગલું છે અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મહારાષ્ટ્રની વ્યાપક ઇલેક્ટ્રિક વાહન પરિવહન નીતિનો એક ભાગ છે.
તેમણે કહ્યું કે રાજ્ય ખાતરી કરવા આતુર છે કે બાઇક ટેક્સી સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વાહનો ઇલેક્ટ્રિક હોય, પેટ્રોલથી ચાલતા વાહનો નહીં. જોકે, તેમણે નોંધ્યું હતું કે બાઇક ટેક્સી સેવાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો હિસ્સો ખૂબ ઓછો છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકારની પ્રાથમિકતા સ્પષ્ટ છે: રોજગાર કરતાં મહિલાઓની સલામતી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે બાઇક ટેક્સી ડ્રાઇવરો સામેની તાજેતરની ફરિયાદોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં મહિલા મુસાફર સાથે સંકળાયેલા કથિત ગેરવર્તણૂકનો કેસ અને પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી અસંખ્ય ફરિયાદોનો સમાવેશ થાય છે.
સરનાઇકે કહ્યું કે રાજ્ય સરકાર બાઇક ટેક્સીના ખ્યાલનો વિરોધ કરતી નથી, પરંતુ દલીલ કરી હતી કે વર્તમાન સમસ્યા ઓલા, ઉબેર અને રેપિડો જેવા એગ્રીગેટર્સ સાથે છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે કામગીરીને નિયમિત કરવા અને જરૂરી દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા માટે કામચલાઉ પરવાનગી આપવામાં આવી હોવા છતાં, તેઓ મહારાષ્ટ્રની EV બાઇક ટેક્સી નીતિનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયા છે.
તેમના મતે, રાજ્યએ પહેલાથી જ ઇલેક્ટ્રિક બાઇક ટેક્સીઓને મંજૂરી આપી હતી અને દસ્તાવેજો અને ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરવા માટે એગ્રીગેટર્સને એક મહિનાની કામચલાઉ પરવાનગી જારી કરી હતી.
જોકે, મંત્રીએ કહ્યું કે તેઓએ હજુ સુધી એક પણ દસ્તાવેજ સબમિટ કર્યો નથી. મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે હજારો ગેરકાયદેસર બાઇક ટેક્સીઓ, જેમાંથી ઘણી પેટ્રોલથી ચાલતી હોય છે, રસ્તાઓ પર દોડી રહી છે, જોકે નીતિ ફક્ત ઇલેક્ટ્રિક બાઇક ટેક્સીઓને મંજૂરી આપે છે.
સરનાઈકે રેપિડો દ્વારા શરૂ કરાયેલી કથિત યોજનાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે રાઇડર્સને કહેવામાં આવતું હતું કે કંપની RTO નિરીક્ષણ દરમિયાન લાદવામાં આવેલા દંડની ભરપાઈ કરશે. તેમણે આ પ્રથાને અમલીકરણ કાર્યવાહી છતાં સંચાલન ચાલુ રાખવા માટે પ્રોત્સાહન તરીકે વર્ણવી હતી.
તેમણે કહ્યું કે રેપિડોએ એક નવી યોજના પણ શરૂ કરી છે. તેમણે તેમના રાઇડર્સને કહ્યું છે કે જો RTO અધિકારીઓ તમારા વાહનની તપાસ કરશે, તો તમારે ₹200 થી ₹500 સુધીનો દંડ ભરવો પડશે. ત્યારબાદ, અમને ચલણ રસીદ આપો અને અમે તમને પૈસા પાછા આપીશું.
મંત્રીએ કહ્યું કે પરિવહન વિભાગે હવે સાયબર ક્રાઇમ વિભાગનો સંપર્ક કર્યો છે, આ એપ્સ સામે કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે જો એપ્સ બંધ કરવામાં આવશે, તો ગેરકાયદેસર ટેક્સીઓ પણ બંધ થઈ જશે.
About The Author
